تبلیغات
کشاورز ایرانی (مرکز ارائه خدمات جامع آموزش کشاورزی) - بررسی روشهای علمی عصاره گیری و مزایا و معایب هریک

کشاورز ایرانی (مرکز ارائه خدمات جامع آموزش کشاورزی)

هدف ما بالابردن دانش و مهارت است www.iranfarmer.ir

جهت استخراج علمی و آزمایشگاهی ترکیبات موجود در گیاهان داروئی بطور کلی امروزه بیش از
همه از روش های ماسراسیون و پرکولاسیون استفاده به عمل می آید که ذیلا بًه طور مشروح توضیح
داده می شوند:
روشماسراسیون ) خیساندن (
برای انجام این روش گیاه خرد شده را در ظرفی که از جنس مناسب باشد ) شیشه، استیل، چینی
و غیره ( داخل نموده و مقدار ذکر شده از حلال را بر روی آن می ریزند. برای اینکه از تغییرات
شیمیایی، در اثر فعل و انفعالات شیمیایی حاصل از تابش نور بر روی مواد متشکله گیاهی، جلوگیری
شود عمل عصاره گیری را در مکانی که از تابش مستقیم خورشید محفوظ است، انجام و با محکم کردن
درب ظرف عصاره گیری از تبخیر حلال جلوگیری می نمایند. عمل عصاره گیری را ضمن تکان دادن و
یا همزدن مکرر 5 روز تمام در حرارت اتاق ادامه داده و بعد از این زمان که تعادل غلظت مواد موجود در
حلال و بافت گیاهی برقرار گردیده است، عمل عصاره گیری را خاتمه داده و سپس عصاره حاصل را
صاف نموده و باقیمانده گیاهی را با دستگاه پرس تحت فشار قرار میدهند. در خاتمه عصاره ها را با هم
مخلوط و جهت ته نشین شدن رسوبات و کدورت حاصل 5 روز تمام در حرارت کمتر از 15 درجه
سانتی گراد نگهداری نموده و سپس با احتیاط از تبخیر شدن حلال آن را صاف و در صورت لزوم
براساس میزان مواد موثره، عصاره را تنظیم می نمایند. از مزایای روش ماسراسیون این است که این

روش بدون به کار بردن دستگاه ها و ابزار های پیچیده و در یک محیط کار محدود قابل انجام بوده و با
به کار بردن حلال های یکنواخت می توان به کمک این روش عصاره هایی با میزان مواد موثره
یکنواخت به دست آورد. از معایب این روش، زمان طولانی انجام عصاره گیری می باشد که می تواند
موجب از بین رفتن مواد دارویی در باقیمانده گیاهی گردد. روش ماسراسیون را باید هنگامی به کار برد
که گیاه مورد عصاره گیری دارای مقدار کم یا فاقد مواد غیر محلول سلولی باشد.
روش پرکولاسیون
با این روش می توان عمل عصاره گیری را به طور کامل انجام داد. برای انجام این روش از دستگاه
پرکولاتور که اغلب به صورت استوانه ای یا قیفی ساخته شده، استفاده می گردد. در انتهای این ظرف
یک شیر مناسب تعبیه شده است که به وسیله آن می توان به خوبی سرعت خروج عصاره تهیه شده را
تنظیم نمود. در کل نسبت ارتفاع پرکولاتور به میزان پودر گیاهی مورد عصاره گیری 5 به 1 می باشد.
به طور کلی شکل استوانه ای ظرف باعث تسهیل در عمل تخلیه پرکولاتور می گردد. جهت انجام عصاره
گیری داروهای گیاهی خرد شده را قبل از داخل کردن به پرکولاتور با 30 درصد از حلال مورد نظر
مرطوب نموده و توده حاصل را دو ساعت تمام به حال خود باقی می گذارند. این عمل از خشک شدن و
شکاف برداشتن محتویات گیاهی داخل پرکولاتور در مراحل بعد جلوگیری می نمایند. باید توجه داشت
که به این ترتیب مقدار اضافه حجم در توده حاوی دارو ایجاد می شود که در غیر این صورت این عمل
در داخل پرکولاتور باعث آسیب رساندن به ظرف می شود. داروی گیاهی مرطوب شده را سپس از
طریق غربال های مخصوص به صورت یکنواخت داخل پرکولاتور می نمایند. بدین ترتیب در اثر
خیساندن اولیه، دیواره های سلولی برای پذیرش حلال عصاره گیری آماده می شود. ضمن وارد کردن
یکنواخت مواد گیاهی به داخل پرکولاتور فشار ملایمی هم بر روی توده گیاهی وارد می نمایند. روی
سطح گیاهان مرطوب را با کاغذ صافی پوشانده و با چند استوانه شیشه ای از جا به جا شدن ذرات
گیاهی بر روی آن جلوگیری می کنند. باید توجه داشت که قبل از وارد کردن محتویات گیاهی به
پرکولاتور بر روی صفحه مشبک که در انتهای تحتانی پرکولاتور قرار دارد لایه ای از پنبه قرار داد.
سپس بقیه حلال را بر روی توده گیاهی اضافه نموده و سعی می نمایند که حلال به طور یکنواخت در
کل توده گیاهی نفوذ کند. در هنگام وارد کردن حلال بر روی توده گیاهی باید توجه داشت که شیر
پرکولاتور باز باشد، تا هوای داخل پرکولاتور کاملا خًارج گردد. به محض اینکه اولین قطرات عصاره
شروع به خارج شدن نماید شیر را بسته و برای مدت 24 تا 48 ساعت عمل پرکولاسیون را در حالی که
حلال به طور کامل روی توده گیاهی را پوشانده باشد ادامه می دهند. در طول این مدت عمل تورم
تکمیل شده و عمل ماسراسیون بینا بینی انجام می پذیرد. بعد از این مدت می گذارند ضمن ورود مرتب
حلال از بالا عصاره قطره قطره از پرکولاتور خارج گردد. سپس سرعت خروج عصاره را بین 4 تا 6 قطره
در هر دقیقه به نسبت هر 100 گرم از پودر گیاهی مورد عصاره گیری تنظیم می نمایند. باید در نظر
داشت عصاره ای که در ابتدا از پرکولاتور خارج می شود حاوی مقادیر زیادی از مواد متشکله موجود در
گیاه بوده و تدریجا عًصاره خارج شده رقیق تر می گردد.
روش سوکسله
این طریقه که توسط دانشمند معروف سوکسله 11 ابداع شده است که در حقیقت یک عمل
پرکولاسیون مداوم میباشد. در این روش ماده گیاهی را در محفظه ای 12 که اکثرا اًز جنس کاغد تهیه
می شود قرار داده و داخل دستگاه سوکسله وارد می نمایند. در این حال با تبخیر مرتب حلال از بالن
تحتانی، به طور مداوم حلال خالص بر روی ماده گیاهی قرار گرفته و موجب خروج کامل مواد موثره از
درون سلول های گیاهی می گردد. با این دستگاه فقط میتوان از حلال های خالص فرار و یا مخلوطی از
حلال هایی که دارای نقطه جوش پایینی هستند استفاده نمود. از این روش به طور کلی برای تهیه
عصاره ها در مقیاس آزمایشگاهی و به منظور اهداف کنترل استفاده می گردد.
در ادامه روش صنعتی عصاره گیری از گیاهان داروئی شرح داده می شود:
در طی فرایند عصاره گیری، ریشه ها پس از ورود به کارخانه خرد شده و سپس به کمک آب (یا سایر
حلال ها) و حرارت عصاره گیری می شوند که مراحل عملیات با توجه به گوناگونی ماشین آلات ساخت
شرکتهای مختلف سازنده تا حدودی شبیه به هم بوده و تقریبا بشرح زیر است :
الف- آماده سازی ریشه
ریشه ها از نقاط مختلف جمع آوری و به کارخانه حمل گردیده ،سپس ریشه ها در کارخانه انباشته
شده که اصطلاحا به آن کوپه می گویند. سپس در مجاورت آفتاب و هوای گرم تابستان به مدت دو ماه
قرار گرفته تا کاملا خشک شود سپس ضایعات ریشه و سر شاخه ها حذف گردیده، ریشه های تمیز
شده به انبار حمل می گردند. پس از تخلیه ریشه ها آنها را در سطح انبار پهن نموده و با رفت و آمد
کمپرسی و لودر بر روی ریشه ها باعث خرد شدن ریشه می شوند تا ریشه های نرم شده بهتر در آسیاب
خرد شوند.
ریشه ها توسط تسمه نقاله بر روی سرند ریخته شده و گرد و خاك آنها گرفته می شود. سپس توسط
نوار نقاله به آسیاب منتقل گردیده و بصورت قطعات یک اینچی خرد می گردند. ریشه های خرد شده
پس از انتقال به انبار توسط کارگران در کیسه های پنجاه کیلوئی جمع آوری می گردند. سپس کیسه
های پنجاه کیلوئی توسط تسمه نقاله برای خوراك یا تغذیه دستگاه استخراج کننده فرستاده می شوند.
ب- دستگاه استخراج کننده
دراین مرحله کیسه های حاوی ریشه در دستگاه استخراج کننده ریخته می شوند و به مدت 2 الی
2/5 ساعت توسط نیروی بخار آب در درجه حرارت 200 الی 250 درجه سانتیگراد جوشانده میشود تا
شیره ریشه گرفته شود. جنس این دستگاه از استیل فشرده است و شیره حاصله در آن پس از سپری
2 ساعت در یک تانک تصفیه، تخلیه می گردد. / شدن 5
ج( تانک تصفیه
2 ساعت شیره تولیدی خود را نگه می دارد. در این تانک توری بسیار / تانک تصفیه در حدود 5
ظریفی وجود دارد تا شیره از آن عبور نموده وتفاله احتمالی موجود درآن گرفته شود. شیره جهت
تصفیه بهتر برای مرحله دوم فیلتر می گردد.
د-دستگاه تبخیر کننده
شیره از صافی دیگری عبور داده شده و به دستگاه تبخیر کننده ریخته می شود. شیره دریافتی حدود
300 درجه سانتی گراد حرارت داده شده ( نیروی بخار ) که اجرای این عمل باعث می گردد تا شیره
40 درصد آب از آن گرفته شود. شیره بدست آمده - سبک به شیره سنگین تبدیل گردیده وتا حدود 50
به دستگاه اسپری درایر جهت پودر شدن منتقل می گردد.
ه- دستگاه اسپری درایر
شیره از دستگاه تبخیر کننده بوسیله پمپ برای تغذیه یا خوراك فرستاده می شود. سپس بوسیله
حرارت خشک ( گرما ) وخارج نمودن بخارات از دستگاه اسپری درایر شیره به پودر تبدیل می شود و
برای سیلو یا تانکر ذخیره پودر فرستاده می شود. پودرهای حاصله در کیسه های 50 کیلوگرمی در دو

پوشش نایلون و پلی پروپیلن ریخته و بسته بندی می گردد.

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
  • آخرین پستها

  • ابر برچسبها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید : 12
  • بازدید امروز :9
  • بازدید دیروز : 7
  • بازدید ماه قبل : 6
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :